Name: BIOLOGIA - Matura 2027 Rozszerzenie | Kurs PREMIUM
Price: 3290 PLN
Availability: InStock

Strona główna
BIOLOGIA – Matura 2027 Rozszerzenie | Kurs PREMIUM

BIOLOGIA – Matura 2027 Rozszerzenie | Kurs PREMIUM

Nie tylko słuchasz.
Aktywnie uczestniczysz w zajęciach, pracujesz, myślisz i zaczynasz naprawdę rozumieć.

Uczysz się na żywo w małej grupie, dzięki czemu nauczyciel ma więcej czasu dla Ciebie, możesz aktywniej uczestniczyć w zajęciach, łatwiej zadawać pytania i utrzymać skupienie podczas pracy.

Rozpoczęcie zajęć z nauczycielem: październik 2026
Podział na grupy: połowa września 2026

CENA KURSU: ~~3690 zł~~ 3290 zł

Przedsprzedaż do 30 czerwca lub do wyczerpania miejsc.

ZAPISZ SIĘ NA KURS

Kursy możesz opłacić w ratach przez PayU

Dodaj wybrany kurs do koszyka i wybierz płatność PayU – dostępne opcje ratalne zobaczysz na etapie finalizacji płatności.

Na kursie przerabiasz cały materiał wymagany na maturze, ucząc się m.in.:

analizy poleceń i informacji do zadań
odpowiadania zgodnie z kluczem egzaminacyjnym
pracy z czasownikami operacyjnymi
interpretacji danych, tabel, wykresów i doświadczeń
unikania najczęstszych błędów i strat punktów

Co zawiera kurs?

25 zajęć na żywo z nauczycielem (Zoom)
mała grupa (maksymalnie 15 osób)
zajęcia na mikrofonie (nie tracisz czasu na pisanie na czacie)
pełna teoria na nagraniach (tłumaczenie od podstaw)
praca na zadaniach maturalnych, autorskich i ze zbiorów
notatki jak z zeszytu
jasny plan nauki
3 testy maturalne sprawdzane przez nauczyciela
zadania naprawcze po testach
miniquizy po każdym wykładzie
dostęp do nagrań przez 18 miesięcy

Co otrzymujesz?

✓ Zajęcia na żywo z nauczycielem

25 spotkań po 90 minut (Zoom)
możesz zapytać w każdej chwili
nauczyciel od razu tłumaczy
nie zostajesz sam z problemem
nauczyciel zadaje pytania, sprawdza, czy rozumiesz i reaguje na bieżąco
prowadzi Cię przez zadania krok po kroku
uczy Cię, jak samodzielnie analizować i rozwiązywać zadania

Nie oglądasz tylko rozwiązywania zadań.
Uczysz się samodzielnie dochodzić do rozwiązania.

✓ Kameralne zajęcia

maksymalnie 15 osób w grupie
nauczyciel ma dla Ciebie czas
pracujesz aktywnie podczas zajęć
łatwiej zadawać pytania
łatwiej utrzymać skupienie i tempo pracy

Uczysz się w trakcie zajęć, a nie dopiero po nich.

✓ Zajęcia na mikrofonie

kontakt z nauczycielem jest szybszy i bardziej naturalny
możesz od razu pytać o wszystko, czego nie rozumiesz
nie tracisz czasu na pisanie na czacie

Zajęcia są bardziej dynamiczne i angażujące.

✓ Praca na zadaniach

zadania maturalne, autorskie i ze zbiorów
zadania ułożone w logicznym ciągu
pomagają Ci zrozumieć materiał, a nie tylko sprawdzić wiedzę
nie przeskakujesz od razu do arkuszy
budujesz solidny fundament, dzięki któremu zaczynasz samodzielnie rozwiązywać coraz trudniejsze zadania.

Nie uczysz się schematów – uczysz się rozumienia.

✓ Pełna teoria na filmach

tłumaczenie od podstaw
pełny materiał do każdego tematu
wracasz do nagrań kiedy chcesz
uczysz się we własnym tempie

✓ Notatki jak z zeszytu

krótkie i uporządkowane
gotowe do nauki i powtórek

Najważniejsze informacje zebrane w jednym miejscu.

✓ Jasny plan nauki

nie zastanawiasz się codziennie “od czego zacząć”
wiesz, co robić krok po kroku
masz konkretny plan zamiast przypadkowej nauki
przerabiasz materiał systematycznie, bez chaosu

Skupiasz się na nauce, a nie na planowaniu.

✓ Testy sprawdzane przez nauczyciela

3 testy z przerobionego materiału
każdy test jest sprawdzany indywidualnie
dokładnie widzisz swoje błędy i miejsca, w których tracisz punkty

Dostajesz konkretne informacje, nad czym musisz jeszcze popracować.

✓ Zadania naprawcze

po testach dostajesz dodatkowe zadania z tematów, które sprawiły Ci problem
ćwiczysz dokładnie to, czego jeszcze nie umiesz

Łatwiej nadrobić słabsze tematy na bieżąco.

CENA KURSU: ~~3690 zł~~ 3290 zł

Przedsprzedaż do 30 czerwca lub do wyczerpania miejsc.

ZAPISZ SIĘ NA KURS

Dlaczego ucząc się z nauczycielem, łatwiej osiągniesz wysoki wynik?

łatwiej się zmobilizować, kiedy masz zajęcia na żywo
masz nauczyciela, który prowadzi Cię przez materiał krok po kroku
w kameralnej grupie nauczyciel zna Twój poziom i reaguje na bieżąco
możesz na bieżąco zadawać pytania i upewniać się, że dobrze rozumiesz materiał
materiał jest uporządkowany i realizowany krok po kroku

Wysoki wynik nie bierze się z jednego zrywu – buduje się go krok po kroku przez cały rok.

Tematy nagranych materiałów

Każdy temat można rozwinąć i sprawdzić zagadnienia omawiane na wykładzie.

01. Doświadczalnictwo

Rozumowanie biologiczne
Metody poznawania świata: obserwacja, doświadczenie
Zasady prowadzenia badań biologicznych
- Problem badawczy
- Hipoteza
- Próba kontrolna, próba badawcza
- Weryfikacja hipotezy
- Prezentacja wyników
- Wnioskowanie
Obserwacje mikroskopowe
- Powiększenie mikroskopu i zdolność rozdzielcza
- Budowa i zasada działania mikroskopu optycznego
- Mikroskop optyczny fluorescencyjny
- Mikroskop elektronowy transmisyjny
- Mikroskop elektronowy skaningowy

02. Biochemia

Pierwiastki chemiczne – ogólna charakterystyka
Wiązania i oddziaływania chemiczne
Związki nieorganiczne
- Właściwości fizykochemiczne wody
- Ogólna charakterystyka soli mineralnych
Związki organiczne
- Grupy funkcyjne związków
- Budowa i funkcje lipidów
- Budowa i funkcje węglowodanów
- Budowa i funkcje białek
- Budowa i funkcje nukleotydów
- Ogólna charakterystyka witamin

03. Komórka – organelle, podziały komórkowe

Poziomy organizacji komórkowej
Rozmiary i kształty komórek
Rodzaje i budowa komórek
Błony biologiczne
Transport błonowy
Cytozol i cytoszkielet
Mitochondrium i plastydy, teoria endosymbiozy
Retikulum endoplazma tyczne szorstkie i gładkie
Aparat Golgiego
Lizosomy, peroksysomy, glioksysomy
Wakuola
Ściana komórkowa
Połączenia międzykomórkowe
Jądro komórkowe
Cykl komórkowy. Podziały komórkowe

04. Metabolizm

Kierunki przemian metabolicznych
Uniwersalne przenośniki energii
Reakcje utleniania i redukcji
Szlaki metaboliczne
Enzymy
- Budowa
- Właściwości i działanie
- Regulacja aktywności
Oddychanie komórkowe
- Oddychanie tlenowe
- Oddychanie beztlenowe
Metabolizm sacharydów
Metabolizm lipidów
Metabolizm aminokwasów i białek

05. Zasady klasyfikacji organizmów, wirusy i bakterie.

Zasady klasyfikacji organizmów
- Systematyka i jej zadania
- System klasyfikacji organizmów
- Zasady klasyfikacji biologicznej
- Systemy klasyfikacji organizmów – systemy sztuczne i system naturalny
- Klucze do oznaczania gatunków
- Rodzaje taksonów
- Współczesny system klasyfikacji organizmów
- Porównanie domen świata żywego
- Porównanie królestw eukariontów
Wirusy
- Budowa wirusa
- Cechy wirusów sytuujące je na pograniczu materii ożywionej i nieożywionej
- Klasyfikacje wirusów
- Formy morfologiczne wirusów
  - Forma helikalna
  - Forma bryłowa
  - Forma bryłowo-spiralna
  - Forma kulista
- Przebieg infekcji wirusowej
  - Cykle infekcyjne wirusów: cykl lityczny i cykl lizogeniczny
  - Cykle infekcyjne wirusów zwierzęcych: cykl infekcyjny wirusa DNA i retrowirusa
  - Znaczenie wirusów
  - Wybrane choroby wirusowe człowieka
  - Zastosowanie wirusów w medycynie
- Wirusy onkogenne
- Profilaktyka i leczenie chorób wirusowych
Bakterie
- Wielkość i formy bakterii
- Budowa komórki bakterii
- Budowa ściany komórkowej bakterii. Porównanie bakterii Gram- dodatnich i Gram-ujemnych.
- Zdolność bakterii do wiązania azotu atmosferycznego
- Odżywianie się bakterii
  - Bakterie heterotroficzne: saprobiontyczne, pasożytnicze, symbiotyczne
  - Bakterie autotroficzne: fotosyntezujące i chemosyntezujące
- Oddychanie bakterii
  - Bakterie tlenowe
  - Bakterie beztlenowe
- Formy przetrwalnikowe bakterii
- Ruch komórek bakterii
- Wzrost i rozmnażanie się bakterii
- Procesy płciowe bakterii
- Bakterie w środowisku
- Znaczenie bakterii w przyrodzie i dla człowieka

06. Protista i grzyby

Protista
- Różnorodność protistów: zwierzęce, roślinopodobne, grzybopodobne
- Formy morfologiczne protistów: jednokomórkowe, kolonijne, wielokomórkowe
- Pokrycie komórki protistów
- Odżywianie się protistów
- Oddychanie protistów
- Osmoregulacja i wydalanie u protistów
- Ruch i reakcja na bodźce protistów
- Związek między budową a trybem życia protistów
- Rozmnażanie się protistów
  - Rozmnażanie bezpłciowe
  - Rozmnażanie płciowe
- Przemiana faz jądrowych i przemiana pokoleń u protistów
- Cykl rozwojowy: zarodźca malarii, pantofelka, listownicy, maworka
Grzyby
- Budowa komórek grzybów
- Formy morfologiczne grzybów: jednokomórkowe, wielokomórkowe
- Odżywianie się grzybów
  - Grzyby saprobiontyczne
  - Grzyby pasożytnicze
  - Grzyby symbiotyczne. Rodzaje mikoryzy
- Oddychanie grzybów
- Rozmnażanie się grzybów
  - Rozmnażanie bezpłciowe
  - Rozmnażanie płciowe
- Typy zarodników u grzybów
- Przemiana faz jądrowych u grzybów
- Cykl rozwojowy sprzężniowych, workowców, podstawczaków
- Znaczenie grzybów w przyrodzie i dla człowieka

07. Rośliny – tkanki i organy

Systematyka królestwa Rośliny
Rośliny pierwotnie wodne – ich budowa i cykle przemiany pokoleń
- Ulwa
- Skrętnica
- Katleria
Porównanie warunków na lądzie i w wodzie
Teoria telomowa
Tkanki roślinne – ich budowa i funkcje w organach roślinnych
Merystemy
- Tkanki okrywające (pierwotne: epiderma + aparaty szparkowe, ryzoderma + włośniki, wtórne: korkowica + przetchlinki, wytwory skórki: włoski, kolce)
- Tkanki miękiszowe:
  - Miękisz zasadniczy
  - Asymilacyjny (nagonasienne, rośliny okrytonasienne jedno i dwuliścienne)
  - Powietrzny
  - Spichrzowy
- Tkanki wzmacniające: kolenchyma i sklerenchyma, sklereidy
- Tkanki przewodzące: drewno, cewki, łyko (rozwój łyka i drewna)
- Komórki wydzielnicze
Budowa i funkcje organów roślinnych
- Korzeń
  - Budowa pierwotna i wtórna
  - Modyfikacje korzenia
- Łodyga
  - Budowa i funkcje łodygi
  - Modyfikacje łodygi
- Budowa i funkcje liścia
  - Modyfikacje liści
- Kwiat – rośliny okrytozalążkowej dwuliściennej, jednoliściennej, wiatropylnej

08. Przegląd systematyczny królestwa Rośliny – cykle rozwojowe

Mszaki – budowa gametofitu i sporofitu
- Cykle rozwojowe płonnika i torfowca
- Wątrobowce i glewiki
Paprotniki – rośliny naczyniowe zarodnikowe
- Budowa paprotników: skrzypy, widłaki, paprociowe
- Cykle rozrodcze paprotki zwyczajnej, skrzypu polnego, widliczki ostrozębnej
Rośliny nasienne: nagozalążkowe i okrytozalążkowe
- Aromorfozy nasiennych
- Budowa zalążka i łagiewki pyłkowej
- Cykl rozwojowy:
  - Rośliny nagozalążkowej
  - Rośliny okrytozalążkowej: budowa kwiatu rośliny dwuliściennej, jednoliściennej, wiatropylnej
- Porównanie roślin jedno i dwuliściennych
- Rodzaje nasion i owoców

09. Fizjologia roślin: transport wody, fotosynteza, fotooddychanie

Wyjaśnienie pojęć: potencjał wody, ciśnienie hydrostatyczne, ciśnienie osmotyczne roztworu (wzór i jego zastosowanie)
Mechanizm pobierania i przewodzenia wody
- Aktywny – parcie korzeniowe, gutacja, wiosenny płacz roślin
- Pasywny – siła ssąca liścia (prąd transpiracyjny)
- Transport poziomy – kanały apoplastyczny i symplastyczny
- Transport pionowy – etapy transportu
- Transpiracja kutykularna i szparkowa;
- Otwieranie i zamykanie aparatów szparkowych (rola jonów jabłczanowych, jonów potasu, ATP, osmotyczny napływ wody)
- Bilans wodny rośliny
Fotosynteza
- Znaczenie autotrofizmu
- Reakcje fotosyntezy oksygenicznej i anoksygenicznej
- Warunki fotosyntezy:
  - Barwniki aktywne w fotosyntezie i ich rola: chlorofile, fikoerytryna, fukoksantyna
  - Pomocnicze w fotosyntezie i ich rola: karotenoidy i ksantofile
- Faza jasna – fosforylacja cykliczna i niecykliczna
- Siła asymilacyjna
- Faza ciemna – akceptor CO2 (RUDP)
  - Produkt pierwotny fotosyntezy
  - Syntezy wtórne
  - Transport asymilatów
- Fotosynteza roślin C3 i C4 oraz CAM
- Czynniki wpływające na fotosyntezę: światło, temperatura, wilgotność, dostęp do CO2
- Fotooddychanie i jego znaczenie

10. Wzrost i rozwój roślin okrytonasiennych i ich reakcje na bodźce

Etapy ontogenezy rośliny okrytonasiennej
Wzrost i rozwój zarodka (spoczynek bezwzględny i względny, skaryfikacja)
Kiełkowanie nasienia (faza kataboliczna – gibereliny, anaboliczna)
Kiełkowanie nadziemne i podziemne
Biegunowość roślinnych
Rozmnażanie wegetatywne
Wernalizacja i kwitnienie
Fotoperiodyzm – fitochrom P660 i P730
Rośliny monokarpiczne i polikarpiczne
Hormony roślinne
- Auksyny i tropizmy
- Gibereliny
- Cytokininy
- Inhibitory ABA i etylen
Rodzaje reakcji na bodźce
- Tropizmy
- Nastie

11. Klasyfikacja zwierząt. Tkanki zwierzęce. Bezkręgowce I – gąbki, parzydełkowce, płazińce, nicienie

Klasyfikacja zwierząt
- Rozwój zarodkowy zwierząt
- Kryteria klasyfikacji zwierząt
  - Obecność wyspecjalizowanych tkanek (beztkankowce, tkankowce)
  - Liczba listków zarodkowych (dwuwarstwowce, trójwarstwowce)
- Sposób powstawania ostatecznego otworu gębowego (pierwouste, wtórouste)
- Obecność wtórnej jamy ciała – celomy (acelomatyczne, pseudocelomatyczne, celomatyczne)
- Ostateczny produkt azotowej przemiany materii (amonioteliczne, ureoteliczne, urikoteliczne)
- Symetria ciała (o symetrii promienistej, dwubocznej lub braku symterii)
Tkanki zwierzęce
- Tkanka nabłonkowa
  - Budowa tkanki nabłonkowej. Połączenia międzykomórkowe w nabłonkach
  - Podział tkanki nabłonkowej ze względu na: kształt komórek, liczbę warstw komórek, funkcje
  - Związek między budową a funkcją nabłonków
    - nabłonek jednowarstwowy płaski
    - nabłonek jednowarstwowy sześcienny
    - nabłonek jednowarstwowy walcowaty
    - nabłonek jednowarstwowy wielorzędowy
    - nabłonek wielowarstwowy płaski
- Tkanka łączna
  - Cechy tkanki łącznej
  - Białka tkanki łącznej
  - Rodzaje tkanki łącznej – budowa, funkcje, występowanie
- Tkanka nerwowa
  - Cechy tkanki nerwowej
  - Komórki tkanki nerwowej: komórki glejowe i neurony
  - Funkcje komórek glejowych
  - Budowa i funkcje neuronów
  - Funkcjonowanie neuronów. Synapsy – połączenia między neuronami
  - Łuk odruchowy
- Tkanka mięśniowa
  - Cechy tkanki mięśniowej
  - Skurcz mięśnia
  - Budowa tkanki mięśniowej a jej funkcjonowanie: tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa, tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana sercowa, tkanka mięśniowa gładka
  - Ruch mięśniowy
Bezkręgowce I – gąbki, parzydełkowce, płazińce, nicienie
- Gąbki
  - Cechy gąbek
  - Budowa ciała gąbek. Typy budowy
  - Czynności życiowe gąbek
- Różnorodność gąbek
  - Znaczenie gąbek w przyrodzie i dla człowieka
  - Parzydełkowce
  - Cechy parzydełkowców
  - Ogólna budowa ciała parzydełkowców
  - Porównanie polipa i meduzy
  - Budowa wewnętrzna parzydełkowców
  - Różnorodność parzydełkowców
  - Podstawowe czynności życiowe parzydełkowców
  - Znaczenie parzydełkowców w przyrodzie i dla człowieka
- Płazińce
  - Cechy płazińców
  - Ogólna budowa ciała płazińców na przykładzie: wirkokształtnych, przywr i tasiemców
  - Pokrycie ciała płazińców. Porównanie okrycia ciała u wolno-żyjących i pasożytniczych przedstawicieli płazińców
  - Układ pokarmowy płazińców
  - Wymiana gazowa płazińców
  - Transport substancji u płazińców
  - Układ nerwowy płazińców
  - Układ wydalniczy płazińców
  - Rozmnażanie i rozwój płazińców
  - Cykl rozwojowy: motylicy wątrobowej, tasiemca nieuzbrojonego, uzbrojonego, bruzdogłowca szerokiego
  - Przystosowania tasiemców do pasożytnictwa
  - Znaczenie płazińców w przyrodzie i dla człowieka
- Nicienie
  - Cechy nicieni
  - Ogólna budowa ciała nicieni
  - Pokrycie ciała nicieni
  - Układ pokarmowy nicieni
  - Wymiana gazowa nicieni
  - Transport substancji u nicieni
  - Układ nerwowy nicieni
  - Układ wydalniczy nicieni
  - Rozmnażanie i rozwój nicieni
  - Cykl rozwojowy glisty ludzkiej, włośnia krętego
  - Znaczenie nicieni w przyrodzie i dla człowieka

12. Bezkręgowce II – pierścienice, stawonogi, mięczaki, szkarłupnie

Pierścienice
- Cechy pierścienic
- Ogólna budowa ciała pierścienic
- Budowa ciała pierścienic na przykładzie dżdżownicy ziemnej i nereidy
- Różnorodność pierścienic
- Przystosowania pijawek do pasożytnictwa
- Przystosowania dżdżownicy ziemnej do życia w glebie
- Pokrycie ciała pierścienic
- Układ pokarmowy pierścienic
- Wymiana gazowa pierścienic
- Układ krwionośny pierścienic
- Układ nerwowy pierścienic
- Układ wydalniczy pierścienic
- Rozmnażanie i rozwój pierścienic
- Znaczenie pierścienic w przyrodzie i dla człowieka
Stawonogi
- Ogólna budowa ciała stawonogów
- Cechy wspólne stawonogów
- Różnorodność stawonogów
- Budowa morfologiczna wybranych stawonogów
  - Skorupiaków
  - Pajęczaków
  - Owadów
  - Wij
- Modyfikacja odnóży u owadów
- Pokrycie ciała stawonogów
- Ruch stawonogów
- Układ pokarmowy stawonogów
- Układ oddechowy stawonogów
- Układ krwionośny stawonogów
- Układ nerwowy stawonogów
- Narządy zmysłów stawonogów
- Układ wydalniczy stawonogów
- Rozmnażanie i rozwój stawonogów. Przeobrażenie zupełne i niezupełne
- Hormonalna regulacja linienia u owadów
- Znaczenie stawonogów w przyrodzie i dla człowieka
Mięczaki
- Ogólna budowa ciała mięczaków
- Budowa morfologiczna wybranych grup mięczaków: ślimaki, małże, głowonogi
- Pokrycie ciała mięczaków
- Układ pokarmowy mięczaków
- Układ oddechowy mięczaków
- Układ krwionośny mięczaków
- Układ nerwowy mięczaków
- Narządy zmysłów mięczaków
- Układ wydalniczy mięczaków
- Rozmnażanie i rozwój mięczaków
- Znaczenie mięczaków w przyrodzie i dla człowieka
Szkarłupnie
- Cechy szkarłupni
- Różnorodność szkarłupni: liliowce, rozgwiazdy, wężowidła, jeżowce, strzykwy
- Ogólna budowa ciała szkarłupni
- Pokrycie ciała szkarłupni
- Układ pokarmowy szkarłupni
- Wymiana gazowa szkarłupni
- Transport substancji u szkarłupni
- Układ nerwowy szkarłupni
- Narządy zmysłów szkarłupni
- Wydalanie i osmoregulacja u szkarłupni
- Rozmnażanie się i rozwój szkarłupni
- Znaczenie szkarłupni w przyrodzie i dla człowieka

13. Strunowce – strunowce niższe, ryby, płazy

Charakterystyka strunowców
- Cechy wspólne strunowców
- Lancetnik – przykład strunowca
  - Pokrycie ciała
  - Szkielet
  - Układ pokarmowy
  - Wymiana gazowa
  - Układ krwionośny
  - Układ nerwowy
  - Narządy zmysłów
  - Układ wydalniczy
  - Układ rozrodczy
Cechy charakterystyczne kręgowców
- Cechy kręgowców
- Porównanie cech głównych grup kręgowców
- Wybrane cechy budowy kręgowców
- Temperatura ciała kręgowców
Ryby
- Ogólna budowa ciała ryb
- Różnorodność ryb
- Ryby kostnoszkieletowe
- Ryby promieniopłetwe
- Ryby mięśniopłetwe
- Pokrycie ciała ryb
- Rodzaje łusek
- Kształt ciała ryb
- Układ szkieletowy ryb
- Układ pokarmowy ryb
- Układ oddechowy ryb
  - Mechanizmy wspomagające wymianę gazową
- Pęcherz pławny
- Układ krwionośny ryb
- Układ nerwowy ryb
- Narządy zmysłów ryb
- Układ wydalniczy ryb
  - Typy nerek u ryb
- Osmoregulacja u ryb
- Rozmnażanie się i rozwój ryb
- Wędrówki ryb
- Przystosowania ryb do życia w wodzie
- Znacznie ryb w przyrodzie i dla człowieka
- Zagrożenia i ochrona ryb
Płazy
- Cechy płazów
- Różnorodność płazów: ogoniaste, bezogonowe, beznogie
- Pokrycie ciała płazów
- Układ szkieletowy płazów
- Układ pokarmowy płazów
- Układ oddechowy płazów
- Mechanizm wentylacji płuc u płazów
- Układ krwionośny płazów
- Układ nerwowy płazów
- Narządy zmysłów płazów
- Układ wydalniczy płazów
- Rozmnażanie się i rozwój płazów
  - Rozwój płazów bezogonowych
- Przystosowania płazów do życia w dwóch środowiskach
- Znaczenie płazów w przyrodzie i dla człowieka

14. Gady, ptaki, ssaki

Gady
- Cechy gadów
- Różnorodność gadów: żółwie, krokodyle, łuskonośne, sfenodonty
- Pokrycie ciała gadów
- Układ szkieletowy gadów
- Układ pokarmowy gadów
- Układ oddechowy gadów
- Układ krwionośny gadów
- Układ nerwowy gadów
- Narządy zmysłów gadów
- Układ wydalniczy gadów
- Rozmnażanie się i rozwój gadów
- Przystosowania gadów do życia na lądzie
- Gady jako zwierzęta zmiennocieplne
- Znaczenie gadów w przyrodzie i dla człowieka
Ptaki
- Cechy ptaków
- Pokrycie ciała ptaków
  - Budowa, funkcje i rodzaje piór
  - Inne wytwory naskórka
- Układ szkieletowy ptaków
- Układ pokarmowy ptaków
- Przystosowania ptaków do różnych sposobów odżywiania się
- Układ oddechowy ptaków
  - Wentylacja płuc u ptaków
- Układ krwionośny ptaków
- Układ nerwowy ptaków
- Narządy zmysłów ptaków
- Układ wydalniczy ptaków
- Układ rozrodczy ptaków
- Gniazdowniki i zagniazdowniki
- Wędrówki ptaków
  - Przystosowania ptaków do lotu. Ptaki niezdolne do lotu.
- Znaczenie ptaków w przyrodzie i dla człowieka
Ssaki
- Cechy ssaków
- Różnorodność ssaków
- Powłoka ciała ssaków
- Układ szkieletowy ssaków
- Układ pokarmowy ssaków
  - Specjalizacja uzębienia u ssaków
  - Różnice w długości przewodów pokarmowych drapieżnika i roślinożercy
- Układ oddechowy ssaków
- Układ krwionośny ssaków
- Układ nerwowy ssaków
- Narządy zmysłów ssaków
- Układ wydalniczy ssaków
- Rozmnażanie się i rozwój ssaków
- Potrzeby energetyczne ssaków
- Termoregulacja u ssaków
  - Adaptacje ssaków do niskiej temperatury środowiska
  - Przystosowania ssaków do wysokiej temperatury środowiska
- Przystosowania ssaków do życia w różnych środowiskach
- Ssaki wtórnie wodne
  - Ssaki ziemno-wodne
  - Ssaki lądowe
- Znaczenie ssaków w przyrodzie i dla człowieka

15. Układ pokarmowy człowieka, trawienie

Organiczne składniki pokarmowe
- Cukry – główne źródło energii
- Białka – główny budulec organizmu
- Tłuszcze – materiał zapasowy
Zapotrzebowanie organizmu na składniki pokarmowe
Witaminy
- Czym są witaminy
- Podział witamin
- Funkcje, skutki niedoboru i źródła witamin z grupy ADEK, wybranych witamin z grupy B, witaminy C
Nieorganiczne składniki pokarmowe
- Funkcje, skutki niedoboru wybranych makrolementów (Ca, Mg, K, Na, Cl) i mikroelementów (Fe, I, F)
- Woda jako główny składnik nieorganiczny
  - Znaczenie wody
  - Bilans wodny
Budowa i funkcje układu pokarmowego
- Elementy budowy układu pokarmowego
- Droga pokarmu w przewodzie pokarmowym
  - Jama ustna – pobieranie, rozdrabnianie i nawilżanie pokarmu.
    - Budowa i rodzaje zębów
  - Gardło i przełyk – transport pokarmu
  - Żołądek – magazynowanie pokarmu i trawienie białek
  - Jelito cienkie – trawienie i wchłanianie pokarmu
  - Jelito grube – wchłanianie wody, formowanie kału
- Gruczoły układu pokarmowego
  - Ślinianki
  - Trzustka
  - Wątroba
- Procesy trawienia i wchłaniania
  - Definicja trawienia
  - Trawienie cukrów, białek i tłuszczów
  - Wchłanianie produktów trawienia cukrów, białek, tłuszczów
  - Rola ośrodków głodu i sytości
- Zasady racjonalnego odżywiania się
  - Pojęcie bilansu energetycznego
  - Piramida zdrowego żywienia i stylu życia
  - Przyczyny i skutki otyłości
  - Zaburzenia odżywiania: anoreksja i bulimia
- Choroby układu pokarmowego
  - Diagnostyka chorób układu pokarmowego
  - Choroby pasożytnicze
  - Choroby wirusowe
  - Choroby bakteryjne

16. Układ oddechowy i wydalniczy

Wydalanie, wydzielanie, defekacja – utrwalenie pojęć
Budowa dróg oddechowych górnych i dolnych
- Tkanki (nabłonki – orzęsiony i płaski)
- Chrząstki krtani i tchawicy
- Oskrzela, oskrzeliki, pęcherzyki płucne oplecione naczyniami włosowatymi
Wentylacja płuc (rola mięśni międzyżebrowych i przepony)
- Wdech
- Wydech
Wymiana gazowa
- W płucach
- W tkankach
- Wpływ pH, temperatury i CO2 na transport tlenu
- Oksyhemoglobina, karbaminohemoglobina, karboksyhemoglobina
- Rola hemoglobiny i mioglobiny
- Ciśnienie zewnętrzne a wymiana gazowa
  - W górach
  - Na głębokości poniżej 30 m p.p.m
- Choroby układu oddechowego: grypa, gruźlica, astma, rozedma płuc
- Profilaktyka chorób płuc (palenie tytoniu, szczepienia, stan powietrza)
Budowa układu wydalniczego
- Nerki, moczowody, pęcherz moczowy
- Budowa nerki:
  - Nefron (nabłonek, płaski, sześcienny),
  - Naczynia krwionośne
- Etapy powstawania moczu:
  - Filtracja
  - Resorpcja obowiązkowa i nadobowiązkowa, zwrotne wchłanianie wody w pętli nefronu
  - Sekrecja
  - 5.4. Skład moczu ostatecznego
  - 5.5. Rola wazopresyny
  - 5.6. Układ renina, angiotensyna, aldosteron
  - 5.7. Erytropoetyna i dihydroksykalcyferol
  - 5.8. Choroby układu wydalniczego:
    - Dializa otrzewnowa i hemodializa

17. Układ krwionośny i limfatyczny

Skład i funkcje krwi (tkanka łączna płynna)
- Osocze i białka krwi
- Erytrocyty
- Leukocyty (granulocyty i agranulocyty)
- Trombocyty
Etapy krzepnięcia krwi
Grupy krwi
- Dawca i biorca – próba krzyżowa
- Antygen i aglutynina (przeciwciało)
- Konflikt serologiczny
Porównanie budowy naczyń krwionośnych
- Tętnice, żyły
- Funkcja naczyń włosowatych
- Rodzaje połączeń
- Pompa mięśniowa usprawniająca przepływ krwi w kończynie dolnej
Krwiobieg mały i duży
Serce
- Budowa
- Cykl pracy serca
- Krążenie wieńcowe
Budowa układu limfatycznego
- naczynia
- narządy limfatyczne (szpik kostny, śledziona, grasica, węzły chłonne, grudki limfatyczne, migdałki)
Powstawanie limfy i jej rola
Choroby układu krążenia
- Miażdżyca a zawał i udar
- Wady serca – zastawki
- Profilaktyka chorób serca
Funkcje limfocytów w reakcjach odpornościowych
- Rodzaje limfocytów i przeciwciał
- Cytokiny i układ dopełniacza
Odpowiedź immunologiczna humoralna i komórkowa
Odporność swoista i nieswoista, czynna i bierna
Pamięć immunologiczna
- Odpowiedź pierwotna i wtórna
- Rola szczepień ochronnych
Choroby
- Autoimmunizacyjne
- AIDS
- Alergie
- Przeszczepy

18. Układ ruchu

Budowa szkieletu człowieka
- Tkanka kostna i chrzęstna
- Kształt kości
- Budowa kości długiej
- Budowa szkieletu osiowego
  - Czaszka
  - Kręgosłup
  - Klatka piersiowa
  - Miednica
  - Obręcz barkowa i miednicza
  - Kończyny
Budowa tkanek mięśniowych
- Mięśnie prążkowane szkieletowe
- Mięsień prążkowany serca
- Mięśnie gładkie
Mechanizm skurczu mięśnia
- Etapy skurczu
- Źródła energii
- Rodzaje skurczu (izometryczny i izotoniczny)
- Włókna czerwone i białe
Mięśnie antagonistyczne
Choroby i higiena układu ruchu
- Skręcenia, zwichnięcia, złamania
- Wady postawy
- Płaskostopie
- Reumatyzm
- Dystrofia Duchenne`a
- Aktywność fizyczna a osteoporoza
- Szkodliwość dopingu

19. Układ nerwowy

Budowa układu nerwowego
Funkcje układu nerwowego
Mechanizm przewodzenia impulsu nerwowego
Mechanizm przekazywania informacji między neuronami w synapsie chemicznej
Rodzaje neuroprzekaźników
Ośrodkowy układ nerwowy
Obwodowy układ nerwowy
Łuk odruchowy
Odruchy. Rodzaje odruchów
Autonomiczny układ nerwowy. Rola autonomicznego układu nerwowego w utrzymaniu homeostazy
Higiena i choroby układu nerwowego (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, schizofrenia, depresja)
Wpływ substancji psychoaktywnych na organizm człowieka

20. Narządy zmysłów

Pojęcie receptora
Kryteria podziału receptorów
Definicja narządów zmysłów. Zmysły i tworzące je narządy
Budowa i działanie narządu wzroku
- Lokalizacja i budowa oka
- Budowa gałki ocznej
- Sposób w jaki widzimy. Droga promieni świetlnych w oku
- Akomodacja oka
- Widzenie przestrzenne
- Wady wzroku:
  - Krótkowzroczność
  - Dalekowzroczność
  - Astygmatyzm
- Wybrane choroby oczu i zaburzenia widzenia: zaćma, jaskra, daltonizm, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem
- Higiena narządu wzorku
Budowa i działanie narządu słuchu i równowagi
- Budowa ucha
- Sposób jaki słyszymy. Droga jaką pokonuje dźwięk w uchu
- Ucho jako narząd równowagi
- Działanie narządu równowagi
- Szkodliwość hałasu
Budowa i działanie narządu smaku
- Budowa i funkcje narządu smaku
- Lokalizacja kubków smakowych
- Powstanie wrażeń smakowych
Budowa i działanie narządu węchu
- Budowa i funkcje narządu węchu
- Lokalizacja narządu węchu
- Powstawanie wrażeń zapachowych

21. Układ hormonalny i rozrodczy człowieka

Gruczoły dokrewne człowieka
- Wydzielanie
- Hormony białkowe i sterydowe
- Sposób działania (autokrynne, parakrynne, endokrynne, neurokrynne)
- Hormony miejscowe i tkankowe
- Gruczoły nadrzędne: podwzgórze i przysadka
- Gruczoły obwodowe i ich hormony:
  - Tarczyca
  - Przytarczyczne
  - Grasica
  - Nadnercza
  - Trzustka
  - Gonady: jajniki, jądra
- Antagonizm hormonów
  - Insulina – glukagon
  - Parathormon – kalcytonina 1.h. sprzężenie zwrotne ujemne
  - Podwzgórze – przysadka
  - Przysadka – gruczoły obwodowe
Budowa i funkcjonowanie narządów rozrodczych
- Męskich
  - Jąder
  - Budowa plemnika
  - Spermatogeneza i spermiogeneza
  - Produkcja testosteronu
- Żeńskich
  - Jajników
  - Budowa komórki jajowej
  - Oogeneza
  - Cykl miesiączkowy (zmiany w jajniku i w macicy)
  - Regulacja hormonalna cyklu (sprzężenie zwrotne + i -)
Zapłodnienie i rozwój prenatalny
- Zapłodnienie
- Rozwój zarodka (bruzdkowanie, gastrulacja, organogeneza)
- Komórki macierzyste, listki zarodkowe
- Rozwój płodu
  - Błony płodowe i łożysko
  - Ciąża bliźniacza
  - Diagnostyka prenatalna
- Rozwój postnatalny
- Choroby i higiena układu rozrodczego

22. Homeostaza; skóra i jej funkcje, choroba a zdrowie człowieka

Hierarchiczna budowa organizmu człowieka
Pojęcie homeostazy jako równowagi dynamicznej
Termoregulacja, regulacja ciśnienia krwi, poziomu glukozy
Budowa skóry
- Naskórek i jego wytwory
- Skóra właściwa
Funkcje skóry
- Termoregulacja
- Odbiór bodźców
- Ochrona mechaniczna
- Wydalanie i wydzielanie (gruczoły)
- Wymiana gazowa
- Synteza witaminy D3
Choroby i higiena skóry
- Oparzenia słoneczne i czerniak
- Łojotok i trądzik pospolity
- Opryszczka wargowa
- Grzybice
- Oparzenia
Choroby cywilizacyjne i społeczne
- Drogi zakażenia i wrota zakażenia
- Wybrane choroby zakaźne, bakteryjne i wirusowej
- Wektory chorób
- Etapy rozwoju nowotworu i profilaktyka
- Uzależnienia:
  - alkoholizm
  - palenie tytoniu

23. Genetyka molekularna

Rodzaje, budowa i funkcje kwasów nukleinowych
Replikacja DNA
Chromatyna jądrowa
- Rodzaje
- Upakowanie DNA
- Chromosomy
Geny i genomy
Kod genetyczny
Ekspresja informacji genetycznej
- Transkrypcja
- Translacja
Regulacja ekspresji informacji genetycznej
- Regulacja w komórkach prokariotycznych
- Regulacja w komórkach eukariotycznych

24. Genetyka klasyczna cz. 1

Podstawowe pojęcia
Pierwsze prawo Mendla
Szereg alleli wielokrotnych
Drugie prawo Mendla
Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią
Dziedziczenie cech związanych z płcią
Współdziałanie par nieallelicznych
Dziedziczenie cechy sprzężonych – prawo Morgana
Dziedziczenie cech ilościowych
Prawo Hardy’iego-Weinberg’a

25. Genetyka klasyczna cz. 2

Podstawowe pojęcia
Pierwsze prawo Mendla
Szereg alleli wielokrotnych
Drugie prawo Mendla
Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią
Dziedziczenie cech związanych z płcią
Współdziałanie par nieallelicznych
Dziedziczenie cechy sprzężonych – prawo Morgana
Dziedziczenie cech ilościowych
Prawo Hardy’iego-Weinberg’a

26. Mutacje i choroby genetyczne

Zmienność organizmów
Mutacje
- Czynniki mutagenne
- Rodzaje mutacji
Choroby genetycznej
- Jednogenowe
- Chromosomalne
- Wieloczynnikowe
Profilaktyka chorób genetycznych
Analiza rodowodów
Dziedziczenie pozajądrowe

27. Inżynieria genetyczna, biotechnologia

Biotechnologia tradycyjna
Techniki inżynierii genetycznej
- Enzymy wykorzystywane w inżynierii
- Hybrydyzacja DNA
- Analiza restrykcyjna
- Elektroforeza
- PCR
- Sekwencjonowanie
- Wprowadzenie genu do genomu
- Biblioteka genomowa
- Biblioteka cDNA
Organizmy modyfikowane genetycznie
Klonowanie
Terapia genowa
Zastosowania biotechnologii molekularnej

28. Ewolucjonizm

Rozwój myśli ewolucyjnej
Teoria ewolucji Darwina
Dowody ewolucyjne
Mechanizmy ewolucji
- Rodzaje doborów
- Specjacja
- Prawa ewolucji
Antropogeneza
Historia Ziemi

29. Ekologia i ochrona środowiska

Różnica między ekologią a ochroną środowiska
Pojęcie niszy ekologicznej i siedliska
Wykres tolerancji ekologicznej organizmów
- Steno-, oligo-, poli-, eurybionty
- Prawo minimum i prawo tolerancji ekologicznej
- Zasada współdziałania czynników
- Gatunki kosmopolityczne, endemiczne, antropogeniczne, synantropijne, reliktowe
- Formy ekologiczne roślin:
  - Hydrofity
  - Higrofity
  - Mezofity
  - Kserofity (sukulenty i sklerofity)
- Bioindykatory (skala porostowa)
Ekologia populacji
- Liczebność i zagęszczenie
- Rozrodczość (fizjologiczna, ekologiczna)
  - Strategie rozrodu K i r
- Śmiertelność i opór środowiska
- Krzywe przeżywania (wzrost logarytmiczny i logistyczny)
- Migracje i rozmieszczenie
- Struktura wiekowa i płciowa
- Interakcje wewnątrz populacji
Interakcje między populacjami
- Antagonistyczne
  - Konkurencja
  - Drapieżnictwo
  - Przystosowania drapieżnika
  - Strategia obronna ofiary
  - Nieustanny wyścig zbrojeń
  - Roślinożerność
  - Pasożytnictwo
  - Allelopatia
  - Mutualizm obligatoryjny
  - Mutualizm fakultatywny
  - Komensalizm
  - Neutralizm
Struktura ekosystemu
- Ekosystemy autotroficzne i heterotroficzne
- Biocenoza i biotop
- Sukcesja ekologiczna pierwotna i wtórna
- Eutrofizacja jezior
- Procesy glebotwórcze
- Łańcuchy troficzne a sieci troficzne
- Piramidy energii, biomasy, liczebności
Obieg materii i przepływ energii
- Rola producentów i destruentów
- Produktywność ekosystemów
- Cykle biogeochemiczne:
  - Obieg wody
  - Obieg C
  - Obieg N
Różnorodność genetyczna, gatunkowa, ekosystemowa – biomy Ziemi
- Izolacja ekologiczna
- Korytarze ekologicznej
- Antropocen:
  - Fragmentacja siedlisk
  - Introdukcja (gatunki inwazyjne)
  - Gatunki zawleczone
  - Nadmierna eksploatacja
Ochrona czynna i bierna
- Restytucja
- Banki genów
- Współpraca między państwami
  - Formy ochrony
  - Zasoby odnawialne i nieodnawialne
  - Niekorzystne zjawiska
  - Smog
  - Kwaśne deszcze
  - Efekt cieplarniany
  - Dziura ozonowa
  - El Nino

30. Powtórka – zadania maturalne